de Koffiefilter #23 met Minne Kersten

3 Posted by - 27 juni 2013 - Koffiefilter

‘Waarom noemen we alles wat hier hangt kunst?’ Dit vroeg ik me vorige week tijdens een bezoek aan het Rijksmuseum af. Kunst, een begrip waar ik me vanaf september meer in mag verdiepen en waarover ik deze week in gesprek ging met Minne Kersten, student aan de Gerrit Rietveld Academie. De Koffiefilter #23 is een waardevol lesje kunstkijken en begrijpen. ‘Het zou leuk zijn als kunst een werkwoord zou zijn.’

De kunst van kunst
Elke keer als ik een museum binnenstap of een tentoonstelling bezoek, komen de volgende vragen in me op: ‘Wie bepaalt dat dit hier mag hangen?’ en ‘Wanneer is kunst kunst?’ Soms laten de vragen me bij een bepaald object met rust maar vaak blijven ze als een klein stemmetje constant door m’n gedachten heen kletsen. Ik verwonder me, elke keer weer en ik ben nieuwsgierig naar wat dat is. Daarom leg ik deze vragen voor aan Minne. Niet met het doel dat na afloop van het gesprek de definitie van kunst op papier staat, maar mogelijk kan ze me wel wat meer inzicht geven in de wereld van kunst en het begrijpen hiervan. Minne vertelt: ‘Wanneer iets kunst is, wordt voor mij bepaald door de plaats die het werk inneemt in het kader van de traditie en de bepaalde intensiteit dat het in zich heeft. Die intensiteit kan bij mij binnen komen in het zintuigelijke, of in het rationele deel. Het gaat er dus niet alleen maar om dat iets mooi is maar voor mij is goede kunst geladen met een vraag. Deze vraag is niet direct te formuleren in woorden maar er zit iets eigenaardigs in dat aan je blijft knagen. Als we het stuk allemaal gelijk mooi vinden, dan mis je het verhaal achter het kunstwerk. Bij goede kunst zit de schoonheid niet direct aan de oppervlakte maar zit het in het idee erachter. Daarom heeft de uitnodiging voor kunstkijkers een lastige drempel omdat je veel objecten niet direct begrijpt.’ Dat eigenaardige, hoe Minne het noemt, zorgt volgens mij bij mij voor verwondering en nieuwsgierigheid. En die verwondering is bij mij ook soms onbegrip. Misschien dat ik me daarom afvraag waarom dit object in dit museum mag hangen. Minne, wat kan ik doen om deze kunst te begrijpen? ‘Allereerst is het belangrijk dat je keuzes maakt. Je kunt je niet in alle vormen van kunst verdiepen. Vergelijk het met de hoeveelheid verschillende soorten melk in de Albert Heijn, je kunt ze niet allemaal kiezen. Daarom ga je proeven en ontdek je welke soort het beste bij je past. En zo werkt het ook met kunst. Je hoeft niet alles aan te nemen of door alle kunst aangesproken te worden. De volgende stap: als je iets gekozen hebt, dan komt de verdieping. Het helpt je echt om je vooraf aan een tentoonstelling in te lezen in de voorgeschiedenis van de kunstenaar. Ga op zoek naar welke werken hij eerder heeft gemaakt, wat zijn persoonlijke queeste is en lees recensies over zijn vorige tentoonstellingen. Deze informatie helpt je als je uiteindelijk voor een kunstwerk staat.’ Ja, want wat kan ik tijdens de tentoonstelling doen om te begrijpen wat ik zie? ‘Ik gebruik woorden, vaak bijvoeglijk naamwoorden, om de keuzes van een kunstenaar en het werk te begrijpen. In m’n hoofd benoem ik wat ik zie, wat ik ervaar en welke herinnering het bij me oproept. Bijvoorbeeld of de structuur zacht, hard of ruw is en of de kleur warm, hard, doorzichtig of vaag is. Zo kun je kunst zelf ontmantelen.’

Wauw, op deze manier had ik nog nooit naar kunst gekeken en zo begint kunstkijken steeds meer op een speurtocht te lijken. Omdat Minne denkt dat het allemaal erg abstract is wat ze zegt, enigszins waar, laat ze me ook een van haar werken zien en hoe dit ontstaan is. Zo leer ik dat er achter de basis van een kunstwerk een theorie zit die de kunstenaar met de kijker wil delen. Bij Minne wordt de theorie vaak gebaseerd op een fantasie of verhaal die ze projecteert op de werkelijkheid. Vervolgens zoekt ze daar materialen bij om het vorm te geven en gaat associëren en spelen. En dan komt de afronding. Hierover vertelt Minne: ‘Als je werk af is, je de theorie helemaal hebt uitgewerkt, dan elimineer je de helft van je werk om de fantasie van de kijker de ruimte te geven om zelf te kunnen vormgeven. Een tentoonstelling is er om de kijker te triggeren en daar hoort vaak een incompleet verhaal bij.’

Gerrit Rietveld Academie
Door Minne haar uitleg over de opbouw van een kunstwerk is me duidelijk dat mijn verwondering bij kunst dus ontstaat doordat je als kijker ergens halverwege het denkwerk van de kunstenaars zijn eindwerk wordt neergezet. Volgende keer ga ik eens proberen om met woorden een kunstwerk te ontmantelen en zo mijn eigen vragen te beantwoorden. Vanaf september 2013 start een nieuwe kans om kunst verder te ontdekken. Ik ben namelijk aangenomen voor het oriëntatiejaar van de Gerrit Rietveld Academie!

De Koffiefilter
Met een persoonlijke koffiefilter nodigt Marie Louise voor elke donderdag iemand uit om met een kop koffie samen van gedachten te filteren. Na afloop lees je op dekoffiefilter.nl over de opvallende, leuke of leerzame punten uit het gesprek en zo staan er eind dit jaar 52 koffiefilters vol inspiratie, ontdekkingen en energie online.

No comments

Leave a reply

de Koffiefilter, elke donderdag versgezet in je inbox

* = verplicht veld